सूत्र २.४९

व्याख्या

चौथो अङ्गको परिभाषा। व्यासभाष्य भन्छ: आसन सिद्ध भएपछि बाहिरको हावा भित्र लिनु श्वास हो, भित्रको हावा बाहिर फाल्नु प्रश्वास, र दुवैको गति रोकिनु, दुवै नहुनु, प्राणायाम हो। त्यसैले शास्त्रीय अर्थमा प्राणायाम बिस्तारै सास फेर्नु मात्र होइन; यसमा सास रोक्नु पनि पर्छ। पछिल्ला सूत्रले यसका रूप बताउँछन्: सास छोडेपछि रोकिने, लिएपछि रोकिने, र जहाँको त्यहीँ थामिने (२.५०), अनि यी तीनभन्दा परको चौथो (२.५१)। सास रोक्ने अभ्यास अनुभवी गुरुको साथमा मात्र सिकिन्छ; सुरु गर्न भित्र लिनेभन्दा अलि लामो गरी, बिस्तारै सास छोड्नु पुग्छ।

यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ