एआईले बनाएको चित्र · व्यासभाष्य २.५४ · वाचस्पति २.४७
माउ मौरी र अनन्त नाग
चित्रको आधार: व्यासभाष्य २.५४ · वाचस्पति २.४७गाउँको घरको दलिनमुनि झुन्डिएको मुढे घारबाट माउ मौरीपछि अरू मौरी उड्छन्; बूढानीलकण्ठमा शान्त पोखरीभित्र अनन्त नागको कुण्डलीमाथि विष्णु पल्टेका छन्। व्यासभाष्य (२.५४): माउ मौरी (ग्रन्थमा "मौरीको राजा") उड्दा अरू पनि उड्छन्, बस्दा बस्छन्; त्यसैगरी मन रोकिँदा इन्द्रिय पनि रोकिन्छन्। वाचस्पति (२.४७) "अनन्त"लाई आफ्ना फणामा पृथ्वी थिर थाम्ने नागराज भन्छन्: अनन्तमा लीन मनले आसन थिर बनाउँछ।
यस खण्डका सूत्र
- २.४६स्थिरसुखम् आसनम् ॥स्थिर र सहज बसाइ नै आसन हो।
- २.४७प्रयत्नशैथिल्यानन्तसमापत्तिभ्याम् ॥आसन दुई कुराले सिद्ध हुन्छ: प्रयत्न खुकुलो पारेर, र मनलाई अनन्तमा एकाकार गरेर।
- २.४८ततो द्वन्द्वानभिघातः ॥आसन सिद्ध भएपछि जाडो-गर्मी जस्ता जोडीले सताउँदैनन्।
- २.४९तस्मिन्सति श्वासप्रश्वासयोर्गतिविच्छेदः प्राणायामः ॥आसन बसेपछि सासको आउजाउ रोकिने अवस्था प्राणायाम हो।
- २.५०बाह्याभ्यन्तरस्तम्भवृत्तिर्देशकालसङ्ख्याभिः परिदृष्टो दीर्घसूक्ष्मः ॥प्राणायाम तीन किसिमको हुन्छ: सास छोडेपछि रोकिने, लिएपछि रोकिने, र जहाँको त्यहीँ थामिने; ठाउँ, समय र गन्तीले नापिँदै त्यो लामो र मसिनो हुन्छ।
- २.५१बाह्याभ्यन्तरविषयाक्षेपी चतुर्थः ॥चौथो प्राणायाम बाहिरी र भित्री दुवैलाई जितेपछि आउँछ, र दुवैभन्दा पर हुन्छ।
- २.५२ततः क्षीयते प्रकाशावरणम् ॥त्यसबाट भित्रको उज्यालोलाई छोप्ने पर्दा पातलो हुँदै जान्छ।
- २.५३धारणासु च योग्यता मनसः ॥अनि मन एक ठाउँमा अडिन योग्य बन्छ।
- २.५४स्वविषयासम्प्रयोगे चित्तस्वरूपानुकार इवेन्द्रियाणां प्रत्याहारः ॥इन्द्रियहरू आफ्ना विषयबाट हटेर मनकै पछि लाग्नु प्रत्याहार हो।
- २.५५ततः परमा वश्यतेन्द्रियाणाम् ॥त्यसपछि इन्द्रियहरू पूरै वशमा आउँछन्।
झ्यालका कथा यी पाठबाट
झ्यालका कथा आजको जीवनका पाठबाट लिइएका मौलिक प्रयोग हुन्, सूत्रको अनुवाद होइनन्। संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा