सूत्र ३.१
देशबन्धश्चित्तस्य धारणा ॥
॥ ३.१ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
deśabandhaścittasya dhāraṇā
शब्दार्थ
मस्यौदादेश-बन्धः चित्तस्य धारणा
- देशdeśa
- ठाउँ
- बन्धःbandhaḥ
- बाँध्नु
- चित्तस्यcittasya
- मनको
- धारणाdhāraṇā
- धारणा, एकै ठाउँमा अडाउनु
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
मनलाई एउटै ठाउँमा अडाइराख्नु धारणा हो, त्यो ठाउँ शरीरभित्र होस् वा बाहिर।

अर्थ
चित्तलाई कुनै स्थान वा विषयमा बाँधेर राख्नु धारणा हो।
व्याख्या
तेस्रो पाद अष्टाङ्गका अन्तिम तीन अङ्गबाट सुरु हुन्छ (२.२९)। पहिलो हो धारणा: मनलाई एउटै ठाउँमा बाँध्नु। व्यासभाष्य यस्ता ठाउँ गनाउँछ: नाइटोको चक्र, हृदयको कमल, शिरको ज्योति, नाकको टुप्पो, जिब्रोको टुप्पो, वा बाहिरको कुनै वस्तु। मन त्यहाँ आफ्नो बोधमार्फत मात्र बाँधिन्छ। यम, नियम, आसन, प्राणायाम र प्रत्याहारले जमिन तयार पार्छन्; धारणाबाट भित्री काम सुरु हुन्छ (३.७)। हाम्रो पढाइमा: दियोको ज्योति वा नाकमा छोइने सास पनि यस्तै एउटा ठाउँ हो। मन भाग्छ नै; भागेको थाहा पाएर त्यहीँ फर्काउनु धारणाको सुरु हो।
आजको लागि
एक मिनेट दियोको ज्योतिमा वा नाकमा छोइने सासमा मन अडाऔँ; मन भागे फेरि त्यहीँ ल्याऔँ।
मुख्य शब्द
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा
