सूत्र २.४७

व्याख्या

आसन दुई तरिकाले सिद्ध हुन्छ। व्यासभाष्य भन्छ, प्रयत्न थामिँदा आसन सिद्ध हुन्छ र अङ्ग काँप्दैनन्; अथवा अनन्तमा एकाकार भएको मनले आसन सिद्ध गर्छ। वाचस्पति मिश्र "अनन्त" लाई नागहरूका स्वामी मान्छन्, जसले हजार फणामा पृथ्वीलाई स्थिर थामेका छन्; उनमा एकाकार भएको मनले बसाइलाई स्थिर बनाउँछ। बूढानीलकण्ठमा विष्णु जुन नागमाथि सुतेका छन्, तिनै अनन्त हुन्, जसलाई शेषनाग पनि भनिन्छ। कतिपय परम्परा पतञ्जलिलाई नै आदिशेषका अवतार मान्छन्; यो परम्पराको विश्वास हो, इतिहास होइन, र विद्वान्हरू यसलाई त्यसै रूपमा लिन्छन्।

यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ