कसलाई जगाउने, कसलाई नचलाउने
अरूको कमजोरी गफमा खोल्ने, डाहले निन्दा गर्ने, सुतेको बाघ चलाउने: नवौँ अध्याय कहिले बोल्ने र कहिले छोडिदिने भन्ने बुद्धि दिन्छ, जुन सामाजिक सञ्जालको जमानामा झन् काम लाग्छ।
१४ श्लोक · २ चित्रकथानवौँ अध्याय छोटो छ, तर यसका उपमा सम्झिन सजिला छन्: विषझैँ छोड्ने र अमृतझैँ पिउने कुरा, अरूको मर्म खोल्दा आफैँ फस्ने सर्प, सुगन्ध नभएको सुन, र जगाउनुपर्ने र नचलाउनुपर्ने सात-सात जना। शक्ति र देखावटी, ग्रहणको गणना र तीन महाकथाको पहेलीबारे पनि श्लोक छन्। यसमा जात र स्त्रीबारे केही पुराना धारणा पनि छन्, जसलाई यहाँ सन्दर्भसहित राखिएको छ।
चित्रकथा
हरेक चित्रमा श्लोकको आफ्नै दृश्य, र त्यसमा आजको जीवनका झ्याल
१४ श्लोक
- ९.१विषझैँ त्याग, अमृतझैँ पानसन्दर्भसहित
- ९.२एकअर्काको मर्म खोल्दा
- ९.३सबै गुण एकै ठाउँमा हुँदैनन्
- ९.४हरेक कुराको प्रमुखसन्दर्भसहित
- ९.५ग्रहण जान्ने विद्वान्सन्दर्भसहित
- ९.६जगाउनुपर्ने सातसन्दर्भसहित
- ९.७नजगाउनू भनिएका सात
- ९.८विषविनाको सर्प भनिएका द्विजआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ९.९जसको रिसको डर छैनसन्दर्भसहित
- ९.१०विष नभए पनि फणासन्दर्भसहित
- ९.११जुवा, स्त्री र चोरको पहेलीसन्दर्भसहित
- ९.१२आफ्नै हातको मालासन्दर्भसहित
- ९.१३मिच्दा गुण बढ्ने भनिएको सूचीआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ९.१४डाहको निन्दा, धैर्यको शोभा
आजको जीवनमा
स्क्रिनसट, कमेन्ट र हल्लाको जमानामा यो अध्याय झन् नजिक लाग्छ: अरूको मर्म खोल्नेहरू आफैँ फस्छन्, डाहले निन्दा जन्माउँछ, र हरेक झगडा जित्नैपर्दैन; कतिपय कुरा नचलाउनु नै बुद्धि हो। अभावमा पनि सफा लुगा, तातो खाना र धैर्यले मर्यादा जोगिन्छ भन्ने श्लोक ऋण, बेरोजगारी वा विदेशमा रहेका कमाउने सदस्यको पर्खाइमा रहेका परिवारसँग पनि बोल्छ।
- अर्काको गोप्य कुरा खोलेर पाएको जित धेरैजसो आफैँलाई फसाउने खाडल बन्छ।९.२
- हरेक उक्साहटको जवाफ दिनुपर्दैन; कतिपय कुरा नचलाउनु नै बुद्धि हो।९.७
- डाहले निन्दा जन्माउँछ; धैर्य र असल व्यवहारले अभावमा पनि मर्यादा जोगाउँछ।९.१४
- सबै गुण कसैसँग हुँदैनन्; अरूसँग आफूलाई तुलना गर्दा यो सम्झनु।९.३
- डर लागे पनि दृढ भएर उभिनु सुरक्षा हो, तर झूटो धम्कीले भरोसा तोड्छ।९.१०
परिवार वा कक्षामा कुरा गरौँ
तपाईंको परिवार वा कक्षाको अनलाइन समूहमा कहिले कसैको निजी कुरा फैलियो? श्लोक ९.२ र ९.७ का आधारमा त्यतिबेला के गर्दा राम्रो हुन्थ्यो, छलफल गर्नुहोस्।
आधुनिक कथा र झ्याल श्लोकबाट प्रेरित सम्पादकीय व्याख्या हुन्, अनुवाद होइनन्।
मस्यौदा · बिटा · विज्ञ समीक्षा बाँकी। संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org

