पैसाभन्दा ठूलो कुरा
इज्जत कि पैसा, सन्तोष कि अझै धेरै, थर कि सिकाइ: आठौँ अध्यायले हरेक घरमा आज पनि उठ्ने मोलको प्रश्न सोध्छ।
२३ श्लोक · ४ चित्रकथाआठौँ अध्याय मानिसले जीवनमा के खोज्छ भन्ने प्रश्नबाट सुरु हुन्छ: धन, मान वा दुवै। त्यसपछि दानलाई समुद्रको नुनिलो पानी मीठो बनाएर सबैतिर बर्साउने बादलसँग दाँजिन्छ, शान्ति, सन्तोष र दयालाई सबैभन्दा ठूलो भनिन्छ, र रूप, कुल, विद्या र धनलाई केले शोभा दिन्छ भनेर देखाइन्छ। पानी, खानपान र पूजाबारेका केही श्लोक परम्परागत विश्वासका हुन्। जात, विदेशी, स्त्री र खानपानबारे केही पुराना धारणा पनि छन्, जसलाई यहाँ सन्दर्भसहित राखिएको छ।
चित्रकथा
हरेक चित्रमा श्लोकको आफ्नै दृश्य, र त्यसमा आजको जीवनका झ्याल
२३ श्लोक
- ८.१धन कि मान?
- ८.२धार्मिक कर्मअघि के खान मिल्छसन्दर्भसहित
- ८.३दियो र कजलसन्दर्भसहित
- ८.४बादलजस्तो दान
- ८.५यवन र चाण्डाललाई होच्याउने भनाइआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ८.६अशुद्धताको पुरानो नियमआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ८.७पानी कहिले औषधिसन्दर्भसहित
- ८.८नष्ट हुने भनिएका चारआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ८.९बुढेसकालका तीन पीडासन्दर्भसहित
- ८.१०भावविना सिद्धि छैनसन्दर्भसहित
- ८.११देवता भावमा बस्छन्सन्दर्भसहित
- ८.१२श्रद्धाले गरिएको पूजासन्दर्भसहित
- ८.१३सन्तोषभन्दा ठूलो सुख छैन
- ८.१४क्रोध, तृष्णा, विद्या र सन्तोष
- ८.१५केले केलाई सजाउँछ
- ८.१६खेर जाने चार कुरा
- ८.१७'शुद्ध' भनिएका चारआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ८.१८कसको केले नाश हुन्छ भनिएकोआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ८.१९थरभन्दा सिकाइ ठूलो
- ८.२०विद्या जहाँ पनि पूजिन्छ
- ८.२१घरभित्रका 'शत्रु' भनिएकाआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ८.२२मानिसलाई 'पशु' भन्ने श्लोकआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ८.२३अधुरो यज्ञसन्दर्भसहित
आजको जीवनमा
विदेशको कमाइ, ठूलो घर र सामाजिक सञ्जालको देखावटीबीच यो अध्यायले सोध्छ: पैसाभन्दा ठूलो के हो? श्लोकहरूले इज्जत, सन्तोष र सिकाइलाई धनभन्दा माथि राख्छन्, तर धन त्याग्न होइन, राम्रो ठाउँमा दिन र सदुपयोग गर्न भन्छन्। थर वा खानदानभन्दा विद्या, रूपभन्दा गुण: पढाइ, जागिर र विवाहका निर्णयमा आज पनि यिनै कसी काम लाग्छन्।
- पैसा कमाउनु गलत होइन; इज्जत बेचेर कमाएको पैसा घाटा हो।८.१
- दिँदा कहाँ दिने भनेर पनि सोच्नु, ताकि दान बादलको पानीझैँ धेरैतिर पुगोस्।८.४
- तृष्णाको अन्त्य छैन; शान्त मन र सन्तोष आफैँमा ठूलो सुख हो।८.१३८.१४
- रूप, थर, डिग्री र धनलाई गुण, आचरण, काम र सदुपयोगले मात्र शोभा दिन्छ।८.१५८.१६
- थरले होइन, सिकाइले मानिसलाई जहाँ पनि मान दिलाउँछ।८.१९८.२०
परिवार वा कक्षामा कुरा गरौँ
आजको नेपालमा मानिसलाई सबैभन्दा बढी इज्जत केले दिलाउँछ: पैसा, थर, पद कि सीप? श्लोक ८.१ र ८.१९ सँग दाँजेर परिवार वा कक्षामा छलफल गर्नुहोस्।
आधुनिक कथा र झ्याल श्लोकबाट प्रेरित सम्पादकीय व्याख्या हुन्, अनुवाद होइनन्।
मस्यौदा · बिटा · विज्ञ समीक्षा बाँकी। संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org



