साङ्ख्ययोग

अध्यायलाई चित्रमा: हरेक दृश्यमा आजको जीवनका झ्याल

• श्लोक १–१० · ३ आधुनिक झ्यालसोध्ने साहस
• श्लोक ११–१५ · ३ आधुनिक झ्यालपरिवर्तन र धैर्य
• श्लोक १६–३०अविनाशी आत्मा
• श्लोक ३१–३८ · ३ आधुनिक झ्यालविवेकसहितको जिम्मेवारी
• श्लोक ३९–५३ · ३ आधुनिक झ्यालइमानदारीपूर्वक काम गरौँ, नतिजाबाट सिकौँ
• श्लोक ५४–६१ · ३ आधुनिक झ्यालआफ्नो ध्यान जोगाऔँ
• श्लोक ६२–६३ · ३ आधुनिक झ्यालरिस हावी हुनुअघि रोकिऔँ
• श्लोक ६४–७२ · ३ आधुनिक झ्यालसमुद्रझैँ स्थिर

आजको जीवनमा

आजको विद्यार्थीका लागि यो अध्यायले एउटा उपयोगी प्रश्न उठाउँछ: “आज मैले सुधार गर्न सक्ने कुरा के हो?” पढाइ बुझ्नु, अभ्यास गर्नु, समयमै काम सक्नु र नबुझेको सोध्नु आफ्नो हातमा छन्। परीक्षाको अङ्क, कक्षाको स्थान वा अरूसँगको तुलना मात्र आफ्नो मूल्यको मापदण्ड नबनाऔँ। राम्रो नतिजाको लक्ष्य राखौँ; नतिजा कमजोर आए गल्तीबाट सिकेर तयारीको तरिका बदलौँ।

अर्जुनले सहायता मागेझैँ शिक्षक, अभिभावक वा विश्वासिलो व्यक्तिसँग प्रश्न राख्नु सिकाइको शक्ति हो। सम्मान गर्नु भनेको नबुझेको कुरा चुपचाप मान्नु होइन। परिवारको अपेक्षा र आफ्नो रुचि नमिल्दा शान्त भएर कारण बताउन, सुन्न र मिलेर व्यावहारिक योजना बनाउन सकिन्छ।

यो दृष्टि विद्यालयबाहिर पनि काम लाग्छ। समूहको काममा आफ्नो जिम्मा पूरा गर्नु, घरको काम बाँड्नु र हार्दा अरूलाई दोष नदिनु जिम्मेवार कर्मका उदाहरण हुन्। साथीले बढी अङ्क ल्याउँदा ईर्ष्या वा रिस आए तुरुन्त प्रतिक्रिया दिनुभन्दा केहीबेर रोकिएर आफ्नो अर्को कदम सोचौँ। मेहनतले सिकाइ र अवसर बढाउँछ; हरेक नतिजा भने मेहनतले मात्र तय गर्दैन।

• नतिजाको लक्ष्य राखौँ, तर दैनिक तयारी र इमानदार प्रयासमा ध्यान दिऔँ।२.४७२.४८
• कम अङ्क आए आफूलाई असफल व्यक्ति नठानौँ; गल्ती बुझेर पढ्ने तरिका सुधारौँ।२.४८
• शिक्षक वा अभिभावकलाई सम्मानपूर्वक प्रश्न सोधौँ; सहयोग माग्नु कमजोरी होइन।२.७
• परिवारको अपेक्षा र आफ्नो रुचिबारे खुलेर कुरा गरौँ र एकअर्कालाई सुनौँ।२.७२.४८
• पढाइ, समूहकार्य र घरमा आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गरौँ, प्रशंसा पाइन्छ भनेर मात्र होइन।२.४७
• तुलना, ईर्ष्या वा रिसले निर्णय हतारमा गराउन थाले एकछिन रोकिऔँ।२.६२२.६३
• सफल हुँदा नम्र र असफल हुँदा सिक्न तयार रहौँ।२.४८

आजको जीवनसँग जोडिएका कुरा श्लोकबाट प्रेरित व्यावहारिक व्याख्या हुन्; ती संस्कृत श्लोकको सीधा अनुवाद होइनन्।